Recenzja książki „Jaskinia Hałasu”

Wydawnictwo Kagra po raz kolejny uraczyło nas świetną publikacją, jaką jest „Jaskinia Hałasu”. To pierwsze polskie opracowanie, biorące pod lupę rodzime podziemie muzyki metalowej. Autorzy – Godlewski i Lis – ujęli historię tworzenia undergroundu w sposób rzetelny i wielobarwny. Dotarcie do tak dużej grupy pionierów tej sceny, wydawców czy promotorów, pokazuje realia lat 80 z wielu perspektyw. Znajdziemy tutaj wypowiedzi m.in. Tomasza Krajewskiego z Holocaust zine (później założyciela Pagan Records), Mariusza Kmiołka (Thrash’em All/ Massive Music/Empire Recs) oraz wielu innych twórców znaczących zinów tj. Eternal Tourment czy Metal Attack. Nie szczędzono również wypowiedzi muzyków czołowych zespołów metalowych jak Imperator, Vader oraz Trauma.

„Jaskinia Hałasu” powstała przede wszystkim po to, by pokazać mechanizmy rozwoju muzyki, ale także ogromnego zaangażowania w obszerny ruch kulturowy. Autorzy w niesamowity sposób oddali klimat rozwijającej się sceny, która wówczas była otwarta na każde nowe wydawnictwo. Brak sprzętu, płyt czy kaset nie demotywował. Mimo licznych niedogodności, podziemna twórczość kwitła, a entuzjazm zaangażowanych osób udzielał się kolejnym.

Różnorodność informacji zawartych w książce, to nie tylko zasługa dawki wspomnień i przybliżenia realiów komuny, ale także świetnego materiału, który może posłużyć do pracy antropologom, socjologom dziennikarzom i historykom. Z najdrobniejszymi szczegółami opisano estetykę kultury: wygląd, zachowanie, sposób myślenia, a także rozwój wytwórni czy klubów muzycznych.

Dużo miejsca poświęcono także pierwszym inicjatywom koncertowym. Zarówno tym amatorskim, jak i tym dużo lepiej zorganizowanym. Nikogo nie obchodziło czy koncert jest opłacalny, czy też nie. Liczyła się tylko muzyka i możliwość poznania kolejnych osób, będących w nią równie mocno zaangażowanych. W książce poznajemy m.in. S’thrash’ydło czy dobrze znaną Metalmanię. Właśnie tutaj, po raz pierwszy pojawiały się zespoły z zachodniej Europy. Ponadto wspomniano o oficjalnych audycjach radiowych Muzyka Młodych oraz Metalowe Tortury, słuchanych swego czasu w całej Polsce. To, co także przyczyniło się w znacznej mierze do rozprzestrzeniania muzyki metalowej, to harcerski magazyn ,,Na Przełaj’’. Jako pierwszy publikował wzmianki oraz zdjęcia zespołów.

Forma w jakiej otrzymujemy książkę jest nietypowa. Utrzymana w klimacie kserowanych zinów, dopełniona licznymi zdjęciami z prywatnych archiwów, plakatów oraz artykułów. Dzięki usystematyzowaniu treści w 8 rozdziałach, całość jest przejrzysta i łatwa w odbiorze.

Pierwsza część dostarcza nam odpowiedzi na dwa podstawowe pytania: Kiedy i za czyją sprawą rozmówcy dowiedzieli się o czymś takim jak scena podziemna. I w którym to było roku. Okazało się, że to informacje nie do uzyskania – ilu ludzi, tyle odpowiedzi. Kolejny rozdział przybliża nam wizerunek metalu w mediach oraz opowiada o tape tradingu, czyli nieoficjalnej metodzie dystrybucji demówek. Nie obyło się oczywiście bez wspomnień z koncertów – brak sceny, oświetlenia i słaba jakość dźwięku jeszcze bardziej uwydatniały zapał i chęć tworzenia muzyków. Ostatnią część poświęcono agencji Metal Mind Productions, a całość została zwieńczona aneksami, w których przeczytamy m.in. podziękowania dla policji za utrzymanie porządku podczas jednego z koncertów w katowickim Spodku.

Obraz metalowców sprzed kilkudziesięciu lat jest zupełnie inny niż obecnych. Ważne było poczucie wspólnoty i zaangażowanie. Każdy miał swoje miejsce w szeregu. Tworzył ziny, rozprowadzał flayersy, demówki, grał w kapeli. Trudne warunki sprawiały, że ludzie mieli ogromny szacunek do muzyki, a miłość do niej często była określana mianem fanatyzmu. Mimo, że podziemie w tak dużym stopniu ewoluowało przenosząc się w internetową przestrzeń, ma się świetnie i rozwija równie prężnie jak 30 lat temu. Dlatego ta pozycja, to absolutny must have dla wszystkich chcących choć trochę zrozumieć idee kultury undergroundowej.