3.3. Przełomowy „Black Album” i jego następstwa
Po sukcesie jaki odniosła Metallica wydając „Master Of Puppets”, nikt nie spodziewał się, że zespół może zajść jeszcze wyżej w kwestiach popularności. Stało się to jednak po premierze płyty „Metallica” zwanej też „Czarnym Albumem”, która miała miejsce 12 sierpnia 1991 roku. Nowy album Metalliki sprzedał się w nakładzie 16 milionów egzemplarzy , podzielił dotychczasowych fanów zespołu oraz przysporzył formacji liczną grupę nowych odbiorców. Pierwsze kontrowersje związane z płytą wzbudził wybór producenta, którym został Bob Rock znany ze współpracy z The Cult, Aerosmith i Motley Crue, człowiek niemający wiele wspólnego z thrash metalem. Jednak największe podziały i oburzenie fanów thrashu wzbudziło nowe brzmienie zespołu. Metallica uprościła swoje piosenki, które na „Czarnym Albumie” opierały się na jednym, nie jak w przypadku poprzednich płyt, kilkunastu riffach. Oprócz tego dźwięki wydawane przez Hetfielda po raz pierwszy można było nazwać śpiewaniem . „Metallica” była bardzo dobrym albumem, jednak nie metalowym, a hardrockowym, co rozczarowało wielu wiernych zespołowi słuchaczy, którzy w skrajnych przypadkach zaczęli ostentacyjnie palić płyty byłych idoli. Formacja dopuściła się zamieszczenia na płycie utworu „Nothing Else Matters”, który jest kolejną balladą na koncie grupy, jednak ma niewiele wspólnego ze swoimi poprzedniczkami. Stała się ona kompozycją chętnie graną na weselach, co raz na zawsze przekreśliło dotychczasowy wizerunek Metalliki, jako zespołu ekstremalnego . Fala krytyki po wydaniu „Czarnego Albumu” była równie duża, jak i jego sprzedaż. Jednak zniesienie licznych obelg i przykrości ze strony fanów opłaciło się zespołowi nie tylko pod względem finansowym. Lata dziewięćdziesiąte to czas, w którym powoli zaczęła szerzyć się moda na grunge . Powstanie zespołów takich jak Alice In Chains, Soundgarden, a przede wszystkim Nirvana z Kurtem Cobainem na czele sprawiła, że metal stracił popularność, a lata jego świetności minęły . Metallica nagrywając album, którym odeszła od swoich metalowych korzeni, a zbliżyła się ku ciężkim lecz melodyjnym brzmieniom hardrockowym, zapewniła sobie miejsce na scenie muzycznej przez następne lata, wówczas gdy inne formacje metalowe zniknęły z mediów i życia publicznego. Ponadto po raz kolejny zespół odcisnął się na historii muzyki i stworzył przełomowy album dla muzyki zarówno metalowej, rockowej jak i rozrywkowej lat 90 .
Po nagraniu „Czarnego Albumu” Metallica stała się maszyną do zarabiania pieniędzy. Budżet zespołu pozwolił grupie na organizowanie ogromnych tras koncertowych, na których formacja zdecydowała się skupić swoją uwagę. Media oraz fani byłych wykonawców muzyki metalowej po rewolucji, której dokonali poprzednim albumem nie spodziewali się, że to tylko początek kolejnych zmian jakie planuje zespół. W 1996 roku Metallica pojawiła się na konferencji prasowej promującej ich kolejny album studyjny. Szok wśród przybyłych na miejsce dziennikarzy, wywołał nowy wizerunek muzyków. Cała czwórka obcięła długie włosy – symbol przynależności do subkultury metalowej. Ponadto Hammett ubrał garnitur w stylu lat trzydziestych oraz przekuł sobie brodę, Hetfield przefarbował włosy na czarno i założył szelki, Newsted po raz pierwszy pokazał się publicznie w okularach, a Ulrich posiadał makijaż . Zmieniło się także logo Metalliki, które tak jak brzmienie zespołu nabrało delikatniejszych i mniej agresywnych kształtów. Formacja rozpoczęła pracę nad następcą „Czarnego Albumu” po trwającej 3 lata trasie, promującej materiał. Tym samym pierwszy raz w historii zespołu, grupa kazała czekać fanom na nową muzykę aż 5 lat. W 1996 roku odbyła się premiera albumu „Load”, którego kontynuacja została wydana rok później. Obie płyty po raz kolejny wyprodukował Bob Rock, a ich brzmienie oddaliło się od thrash metalu jeszcze bardziej niż na „Czarnym Albumie”. Zmienił się też sposób pracy nad wydawnictwem. Dominowała współpraca, a na brzmienie płyt mieli wpływ wszyscy jej członkowie. Hammett po raz pierwszy mógł zagrać na gitarze rytmicznej, a inspiracje muzycy czerpali z gatunków takich jak folk, blues, southern rock, a nawet country. Po raz pierwszy Metallica zdecydowała się także na zaproszenie do współpracy wokalisty spoza zespołu. Była nią Marianne Faithfull, śpiewaczka i aktorka popularna w latach sześćdziesiątych, która wykonała z formacją utwór „The Memory Remains”. Kontrowersje wzbudziły okładki albumów „Load” i „Reload” autorstwa Andersa Serrano , które przedstawiały kolejno mieszankę spermy i krwi oraz krwi i uryny. Kolejnym skandalem była obecność Metalliki na festiwalu Lollapalooza w 1996 roku. Było to niefortunne posunięcie, ze względu na alternatywny charakter wydarzenia, a Metallica przestała mieć jakikolwiek związek ze sceną alternatywną z chwilą wydania „Czarnego Albumu” . Po ukazaniu się „Load” i „Reload” media oraz fani nie kryli ogromnego rozczarowania zespołem. Dziennikarz magazynu „Mystic Art”, Łukasz Dunaj umieścił utwór „Low Man’s Lyric” na 6 miejscu „Dziesięciu najbardziej obciachowych utworów metalowych wszechczasów” . Z kolei zespół Iron Maiden w swojej biografii posunął się dalej deklarując: „Jeśli mielibyśmy wskazać jedna grupę odpowiedzialną za śmierć, tak zwanego prawdziwego metalu, na ławie oskarżonych wyładowałaby Metallica, która świadomie odeszła od typowego metalowego brzmienia, zwolniła tempo, odcięła się od swojej speed metalowej przeszłości (…)” .
Kolejne zarzuty, tym razem braku pomysłów na nowy album, Metallica usłyszała w roku 1998, kiedy zespół wydał dwupłytowy album składający się z coverów – „Garage Inc.”. Należy jednak pamiętać, że grupa nagrywała swoje interpretacje utworów innych formacji już od początku swojej działalności. Nowy album spotkał się nie tylko z krytyką samej idei wydawnictwa, ale też jego brzmienia. Mimo to, byli też tacy, którzy wyrazili wdzięczność Metallice za kolejną na ich koncie kontrowersyjną płytę. „Niech Bóg im błogosławi. Gdyby nie Metallica i Lars, gdyby nie tantiemy kompozytorskie (…), nie wiem co bym zrobił. (…) Chłopaki podtrzymali strumień pieniędzy, podnieśli naszą wartość nagrywając cztery kawałki Diamond Head na płytę, która sprzedała się w pięciu milionach egzemplarzy.” – mówił Brian Tatler . Wypowiedź członka Diamond Head doskonale pokazuje, jak wiele zmieniło się w życiu członków Metalliki przez 17 lat działalności. Niegdysiejsi idole Ulricha, których młody Duńczyk traktował jak bogów, utrzymywali się dzięki popularności i płycie wydanej przez swojego fana.
W roku 1999 Metallica dostała niecodzienną propozycję współpracy. Pochodziła ona od kompozytora Michaela Kamena, z którym zespół kooperował w celu orkiestracji „Nothing Else Matters” w 1991 roku . Muzyk znany ze współpracy z takimi artystami jak David Bowie, Eric Clapton czy Bob Dylan zaproponował Metallice występ z jego orkiestrą. W tym celu grupa wraz z kompozytorem musiała dokonać nowych aranżacji największych przebojów formacji. Efekt pracy można było obejrzeć na żywo między innymi 21 i 22 kwietnia 1999 roku w San Francisco, gdzie Metallica zagrała dwa wyjątkowe koncerty w towarzystwie 104-osobowej orkiestry pod batutą Michaela Kamena . Ponadto na rynku ukazała się płyta DVD oraz CD – „S&M” z zapisem koncertów, na którym oprócz znanych utworów pojawiły się dwie nowe kompozycje. Przedsięwzięcie przyniosło Metallice, oprócz kolejnej krytyki i podziału fanów na oburzonych i zachwyconych dokonaniem, melodie, którą od tamtego roku zespół rozpoczyna każdy swój koncert i dzisiaj jest ich wizytówką. Mowa tutaj o otwierającej „S&M” kompozycji Ennio Morricone „The Ecstasy Of Gold” .
Przypisy:
C. Ingham, Metallica – historie największych utworów, tłum. J. Polak, Poznań 2012, s. 96.
J. McIver, Metallica – sprawiedliwość dla wszystkich, tłum. K. Oszczyk, Poznań 2009, s. 217-269.
grunge – wywodząca się z punk-rocka odmiana muzyki rockowej z początku lat 90., zapoczątkowana przez zespół Mother Love Bone z Seattle (USA) albumem „Temple Of The Dog” (1991), charakteryzująca się szorstkim, zniekształconym brzmieniem (np. amer. zespół Nirvana)., W. Panek, Encyklopedia muzyki rozrywkowej, Warszawa 2000, s. 135.
J. Babula, Metallica, „Teraz Rock Kolekcja: Metallica” 2008, nr 2 (2), s. 30.
Anders Serrano – amerykański artysta, znany jest w świecie sztuki, jako osoba, która w swoich dziełach wykorzystuje płyny ustrojowe tj. krew, mocz, „oleje święte”, etc., http://designsekcja.pl/kontrowersyjny-andres-serrano/ [dostęp: 24.05.2014].
J. Babula, Samolubne bydlaki, „Teraz Rock Kolekcja: Metallica” 2008, nr 2 (2), s. 34-35.
Ł. Dunaj, Królowie obciachu, „Mystic Art” 2012, nr 2 (57), s. 110.
P. Stenning, Iron Maiden – Historia Żelaznej Dziewicy, tłum. M. S. Fog, Poznań 2011, s. 227.
B. Koziczyński, Przyjemna rozgrzewka, „Teraz Rock Kolekcja: Metallica” 2008, nr 2 (2), s. 38.
B. Koziczyński, Heavymetalowa orkiestra, „Teraz Rock Kolekcja: Metallica” 2008, nr 2 (2), s. 40.
Redakcja, Big-nojz, „Brum” 1999, nr 2 (64), s. 12.
