1.3. Dostępna literatura i publikacje prasowe
Do analizy wizerunku medialnego zespołu Metallica niezbędny będzie mi dostęp do wybranych materiałów prasowych traktujących o grupie. W tym celu należało zastanowić się nad zasobami prasy muzycznej ukazującej się w Polsce na przestrzeni ostatnich 30 lat. Jak pisze J. Maślanka: „Prasa muzyczna to ogół czasopism poświęconych zagadnieniom muzyki i życia muzycznego o różnym poziomie i zakresie specjalizacji w zależności od kręgu czytelników, dla których w założeniu wydawcy dane czasopismo jest przeznaczone” . Moje rozważania jednak ograniczą się do muzyki rozrywkowej i prasy ściśle specjalistycznej, zajmującej się przede wszystkim gatunkami muzycznymi takimi jak rock i metal.
Pierwszym magazynem o takiej tematyce w historii prasy polskiej był „Non Stop”, który ukazywał się od 1972 roku i początkowo był dołączany jako dodatek do „Tygodnika Demokratycznego” (w późniejszym czasie stał się samodzielnie wydawanym miesięcznikiem). Debiutował z Andrzejem Tylczyńskim na stanowisku redaktora naczelnego, jednak rozwinął się i zmienił charakter dopiero wówczas, gdy kierownictwo nad miesięcznikiem w 1983 roku przejął Wojciech Mann. Od tamtej pory w magazynie „Non Stop” zaczęły ukazywać się „[…] wszystkie najważniejsze zagraniczne i krajowe zjawiska muzyczne, które zrewolucjonizowały i przewartościowały kulturową rolę i znaczeniowy wpływ muzyki” . Przez niemal dwie dekady funkcjonowania pisma przewinęli się przez nie najważniejsi dziennikarze muzyczni w Polsce: poza Wojciechem Mannem, Zbigniew Hołdys, Filip Łobodziński, Wiesław Weiss czy Jakub Wojewódzki.
Wojewódzki w roku 1993 stworzył pismo „Brum”, które zajmowało się zagraniczną oraz polską sceną niezależną, a jego profil i sposób pisania o muzyce sugerował inspiracje „Non Stopem”. Do następców i naśladowców magazynu Tylczyńskiego należały także miesięcznik „Rock n’ Roll” oraz „Fonorama”– ukazujące się od 1990 roku.
Jednak najważniejszą pozycją na rynku prasy muzycznej po upadku „Non Stop” został „Tylko Rock – jedyne rockowe pismo w Polsce”, stworzony przez Wiesława Weissa i Wiesława Królikowskiego w 1991 roku. W jego tworzeniu brali udział także Igor Stefanowicz czy Grzegorz Kszczotek, dziennikarze radiowi – Marek Niedźwiedzki i Tomasz Beksiński oraz artyści trudniący się pisaniem felietonów – Kazik Staszewski, Czesław Niemen, Tomasz Lipiński. Ze względu na szybki rozwój i rosnącą popularność pisma, zaczęło ono obejmować coraz szerszą tematykę – poza muzyką rockową zaczęto zajmować się między innymi jazzem czy bluesem, co doprowadziło do zmiany nazwy magazynu. Stało się to w roku 2003, kiedy na rynek trafił pierwszy numer „Teraz Rocka”.
Omawiając pisma muzyczno-rozrywkowe w Polsce nie można pominąć magazynu „Machina”, który pojawił się na rynku w 1995 roku i miał stać się polskim odpowiednikiem zagranicznych wydawnictw takich jak „Q” i „Rolling Stone”. „Machina” zajmowała się wszystkimi gatunkami muzycznymi, a także szeroko pojętą kulturą. Na łamach miesięcznika pisano o sztuce, kinie, teatrze oraz awangardowych zjawiskach kultury.
Tematykę muzyki rockowej poruszają także pisma młodzieżowe takie jak „Bravo” czy „Popcorn” (głównie numery z początku lat dziewięćdziesiątych, później magazyny skupiły się na muzyce pop), jednak bliżej im do prasy tabloidowej niż specjalistycznej, dlatego nie zostaną wykorzystane w mojej pracy. Analizując wizerunek medialny zespołu Metallica w polskiej prasie muzycznej oprę się na artykułach z wyżej opisanych pism takich jak „Teraz Rock” oraz „Brum”. Ponadto wykorzystam pisma skupiające się na muzyce stricte metalowej takie jak „Metal Hammer” – dostępny w polskiej edycji od roku 1999 i „Mystic Art” – dwumiesięcznik wydawany przez wytwórnie płytową Mystic Production od 1996 roku, w którego redakcji zasiadają między innymi: Łukasz Zieliński, Łukasz Dunaj, Michał Wardzała czy Adam Darski . Sięgnę też do magazynu „Gitarzysta”, miesięcznika wydawanego od 2006 roku. Funkcję redaktora naczelnego tego pisma pełni Krzysztof Inglik . Magazyn jest skierowany, w przeciwieństwie do reszty wymienionych pism, do ludzi zajmujących się wykonywaniem muzyki gitarowej, nie tylko jej odbiorem. Zawiera szczegółowe recenzje sprzętu muzycznego, zapisy nutowe utworów muzycznych oraz instruktarze najwybitniejszych gitarzystów z Polski i świata.
Zasób dostępnych materiałów prasowych, szczególnie obejmujących początki działalności Metalliki jest jednak zbyt mały, abym mogła bazować tylko na nim. W uzyskaniu bardziej szczegółowych informacji na temat wizerunku zespołu kształtującego i zmieniającego się przez ostatnie 30 lat pomogą mi liczne biografie zespołu. Pozycja, na której szczególnie skupię uwagę to „Metallica – Sprawiedliwość dla wszystkich” autorstwa Joela McIvera. Nie została ona autoryzowana przez zespół, jednak jedyna książka, która przeszła ten proces, stanowi wartość głównie kolekcjonerską. „So What! Dobrzy, wściekli i brzydcy – Metallica” Steffana Chirazi’ego, bo o niej mowa, pełni funkcję albumu pamiątkowego zespołu,
w mniejszym stopniu jest to źródło rzetelnych i dokładnych informacji o grupie.
Przypisy:
J. Maślanka, Encyklopedia wiedzy o prasie, Wrocław 1976, s. 46.
D. Baran, Ogólnomuzyczne czasopisma rozrywkowe. Od „Non stopu” do „Teraz Rocka”, [w:] Zeszyty Poznawcze 2005, nr 1-2, s. 142-152.
http://pl.wikipedia.org/wiki/Metal_Hammer [dostęp: 12.02.2014].
http://pl.wikipedia.org/wiki/Mystic_Art [dostęp: 12.02.2014].
http://pl.wikipedia.org/wiki/Magazyn_Gitarzysta [dostęp: 21.05.2014].
